Kolagen – białko strukturalne organizmu
Kolagen to najliczniej występujące białko w organizmie człowieka, stanowiące ok. 30% całkowitej masy białek. Buduje skórę, kości, chrząstki, ścięgna i więzadła. Po 25. roku życia synteza kolagenu spada o ok. 1–1,5% rocznie; po 40. roku życia degradacja wyraźnie przewyższa syntezę, co przejawia się zmarszczkami, utratą gęstości kości i pogorszeniem funkcji stawów.
Kolagen hydrolizowany vs. niezdenaaturowany
Kolagen hydrolizowany (peptydy kolagenowe) powstaje przez rozkład enzymatyczny natywnego kolagenu do di- i tripeptydów, które wchłaniają się z układu pokarmowego. Badania z użyciem kolagenu znakowanego izotopowo (Watanabe-Kamiyama i in., 2010) wykazały akumulację peptydów w chrząstce i skórze. Niezdenaaturowany kolagen II (UC-II) działa inaczej – przez indukcję tolerancji immunologicznej w bł. śluzowej jelit (mechanizm MALT).
Stanowisko EFSA i brak ogólnych oświadczeń zdrowotnych
EFSA odrzuciła dotychczas ogólne oświadczenia zdrowotne dla kolagenu hydrolizowanego ze względu na niewystarczające dowody naukowe spełniające kryteria rozporządzenia WE nr 1924/2006. Oznacza to, że producenci nie mogą zamieszczać na etykietach twierdzeń o korzystnym wpływie na skórę lub stawy bez wyraźnie zastrzeżonego charakteru informacyjnego.
Jednak badania kliniczne postępują – w 2023 r. systematyczny przegląd Sawickiej i in. (Nutrients) potwierdził skuteczność hydrolizatów kolagenu w dawce 10 g/dobę w poprawie nawilżenia i elastyczności skóry po 8 tygodniach suplementacji.
Aktualne wyniki badań klinicznych
- Skóra: Metaanaliza 2019 (Choi i in., Journal of Drugs in Dermatology) obejmująca 805 pacjentów: kolagen w dawce 3–10 g/dobę przez 8–24 tygodnie poprawiał elastyczność skóry i redukowała zmarszczki.
- Stawy: Badanie Clark i in. (2008) na 147 sportowcach: UC-II 40 mg/dobę przez 24 tygodnie istotnie redukowało ból stawu kolanowego.
- Kości: Badanie König i in. (2018): kolagen 5 g/dobę przez 12 miesięcy zwiększył gęstość mineralną kości w grupie postmenopauzalnych kobiet.
Jak wybrać dobrej jakości kolagen?
- Peptydowy z certyfikatem Peptan, VERISOL lub Fortigel – szczepy z największą liczbą badań klinicznych.
- Źródło: rybi (morski) lub wołowy – oba oferują podobną biodostępność.
- Witamina C w składzie jest konieczna – jest kofaktorem prolyl- i lizylhydroksylazy, enzymów niezbędnych do syntezy kolagenu.
Artykuł ma charakter informacyjny. Kolagen hydrolizowany nie posiada zatwierdzonych oświadczeń zdrowotnych EFSA. Przedstawione badania kliniczne dotyczą konkretnych, zarejestrowanych hidrolizatów kolagenowych.
