Czym są probiotyki?
Zgodnie z definicją FAO/WHO (2001) oraz EFSA probiotyki to „żywe mikroorganizmy, które podawane w odpowiednich ilościach wywierają korzystny wpływ na zdrowie gospodarza". Najczęściej stosowane rodzaje to Lactobacillus, Bifidobacterium i drożdże Saccharomyces boulardii. Kluczowe jest, że działanie probiotyków jest szczepowo-specyficzne – efekty jednego szczepu nie można automatycznie przenosić na inny.
Dlaczego EFSA nie zatwierdza ogólnych oświadczeń dla probiotyków?
EFSA odrzuciła wszystkie ogólne oświadczenia zdrowotne dla probiotyków, gdyż zgodnie z rozporządzeniem WE nr 1924/2006 oświadczenia muszą dotyczyć konkretnej substancji, a nie kategorii „probiotyki". Oznacza to, że producenci nie mogą pisać „probiotyki wzmacniają odporność" bez podania konkretnego szczepu i popartych badaniami dowodów dotyczących tego szczepu.
Dobrze przebadane szczepy probiotyczne
| Szczep | Główny obszar działania | Poziom dowodów |
|---|---|---|
| Lactobacillus rhamnosus GG | Biegunka związana z antybiotykami, atopia | Wysoki (liczne RCT) |
| Bifidobacterium infantis 35624 | IBS, zespół jelita drażliwego | Umiarkowany-wysoki |
| Saccharomyces boulardii CNCM I-745 | Biegunki podróżnych, AAD | Wysoki |
| Lactobacillus acidophilus NCFM | Nietolerancja laktozy, zdrowie immunologiczne | Umiarkowany |
Stanowisko GIS i Sanepidu
GIS monitoruje rynek suplementów diety zawierających probiotyki. Producenci mają obowiązek zgłosić suplement przed wprowadzeniem do obrotu. Sanepid może badać, czy produkt jest prawidłowo oznakowany i czy deklarowana liczba żywych organizmów (CFU) jest potwierdzona do daty ważności, nie tylko w chwili produkcji.
Zgodnie z polskim prawem suplementy diety z probiotykami nie mogą posiadać oświadczeń medycznych sugerujących leczenie lub profilaktykę chorób.
Jak wybrać probiotyk?
- Sprawdź, czy na etykiecie podano pełną nazwę szczepu (rodzaj, gatunek, oznaczenie szczepu, np. Lactobacillus rhamnosus GG).
- Upewnij się, że deklarowana liczba CFU dotyczy daty ważności produktu.
- Wybieraj produkty z badaniami klinicznymi dla konkretnego szczepu.
- Przechowuj zgodnie z zaleceniami producenta (część wymaga chłodzenia).
Artykuł oparty na wytycznych FAO/WHO, stanowisku EFSA dotyczącym probiotyków i oświadczeń zdrowotnych oraz wytycznych GIS. Nie stanowi porady medycznej.
