Witamina B12 – dlaczego ważna szczególnie po 40?
Kobalamina (B12) jest jedyną witaminą z grupy B, którą organizm może magazynować przez dłuższy czas (głównie w wątrobie – zapasy wystarczają na 3–5 lat). Jednak po 40. roku życia wzrasta ryzyko atrofii błony śluzowej żołądka i spadku wydzielania kwasu solnego (hypochlorhydria), co upośledza uwalnianie B12 z białek pokarmowych i może prowadzić do niedoboru mimo odpowiedniej podaży w diecie.
Zatwierdzone oświadczenia zdrowotne EFSA
Rozporządzenie WE nr 432/2012 zawiera następujące zatwierdzone oświadczenia dla witaminy B12:
- Witamina B12 przyczynia się do prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego.
- Witamina B12 przyczynia się do prawidłowego metabolizmu energetycznego.
- Witamina B12 przyczynia się do redukcji uczucia zmęczenia i znużenia.
- Witamina B12 przyczynia się do prawidłowego tworzenia czerwonych krwinek.
- Witamina B12 przyczynia się do prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego.
- Witamina B12 odgrywa rolę w procesie podziału komórek.
- Witamina B12 przyczynia się do prawidłowych funkcji psychicznych.
Kto jest szczególnie narażony na niedobór B12?
- Osoby stosujące dietę wegańską i wegetariańską – B12 pochodzi wyłącznie z produktów odzwierzęcych.
- Osoby po 50. roku życia – hypochlorhydria znacząco ogranicza wchłanianie.
- Pacjenci przyjmujący metforminę – lek ten zmniejsza wchłanianie B12 z jelit.
- Pacjenci stosujący inhibitory pompy protonowej (IPP) – zmniejszony poziom kwasu solnego utrudnia uwalnianie B12.
- Osoby po operacjach bariatrycznych.
Formy B12 w suplementach
Cyjanokobalmina jest formą najtańszą, ale wymaga konwersji do aktywnych form. Metylokobalamina i adenozylokobalamina są aktywne biologicznie i polecane szczególnie osobom z mutacją genu MTHFR lub problemami z wchłanianiem. W przypadku atrofii żołądka konieczna może być parenteralna (iniekcyjna) suplementacja B12.
Zalecane spożycie i limity
Referencyjna wartość spożycia (RDA) B12 dla dorosłych wynosi 2,4 μg/dobę (EFSA NDA 2015). EFSA nie ustaliła górnej tolerowanej granicy spożycia ze względu na brak toksyczności nawet przy wysokich dawkach. GIS i Sanepid monitorują jednak, czy etykiety suplementów zawierają rzetelne informacje o zawartości witaminy.
Artykuł oparty na zatwierdzonych oświadczeniach EFSA (432/2012) i opinii NDA Panel EFSA. Nie stanowi porady medycznej.
