Witamina D3 – niedobór na skalę epidemii
Według danych GIS i Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego – Państwowego Zakładu Higieny (NIZP-PZH) niedobór witaminy D dotyczy ok. 90% Polaków w miesiącach jesienno-zimowych. Problem nasila się po 40. roku życia: skóra traci zdolność do efektywnej syntezy cholekalcyferolu pod wpływem promieniowania UVB, a nerki słabiej przekształcają ją w formę aktywną (kalcytriol).
Oświadczenia zdrowotne EFSA dla witaminy D
EFSA pozytywnie oceniła następujące oświadczenia zdrowotne dla witaminy D (rozporządzenie WE nr 432/2012):
- Witamina D przyczynia się do utrzymania prawidłowych kości.
- Witamina D przyczynia się do utrzymania prawidłowych zębów.
- Witamina D przyczynia się do prawidłowego wchłaniania i wykorzystania wapnia i fosforanów.
- Witamina D przyczynia się do utrzymania prawidłowego stężenia wapnia we krwi.
- Witamina D przyczynia się do prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego.
- Witamina D odgrywa rolę w procesie podziału komórek.
Zalecenia GIS i Sanepidu dotyczące witaminy D
Zgodnie z rekomendacjami Grupy Ekspertów z 2018 roku dotyczącymi suplementacji witaminy D dla populacji centralnej Europy, w Polsce zaleca się:
- Osoby dorosłe 19–65 lat: 800–2000 IU/dobę (zależnie od masy ciała) od września do kwietnia lub przez cały rok przy braku syntezy skórnej.
- Osoby po 65. roku życia: 800–2000 IU/dobę przez cały rok.
- Osoby otyłe: 1600–4000 IU/dobę.
GIS zaleca stosowanie suplementów witaminy D w formie cholekalcyferolu (D3), gdyż jest skuteczniejsza od ergokalcyferolu (D2) w podnoszeniu stężenia 25(OH)D w surowicy.
Osteoporoza a witamina D – związek naukowy
Niedobór witaminy D prowadzi do upośledzenia wchłaniania wapnia z przewodu pokarmowego (normalne wchłanianie: 30–40%; przy niedoborze D3: zaledwie 10–15%). Skutkuje to wzrostem stężenia PTH (parathormonu), który mobilizuje wapń z kości, przyspieszając ich utratę gęstości mineralnej (BMD). U kobiet w perimenopauzie i po menopauzie ryzyko osteoporozy jest szczególnie wysokie.
Jak sprawdzić swój poziom witaminy D?
Badanie stężenia 25-hydroksywitaminy D (25(OH)D) w surowicy krwi jest refundowane przy wskazaniach klinicznych. Wartości referencyjne: poniżej 20 ng/ml – niedobór; 20–30 ng/ml – niewystarczające; 30–50 ng/ml – optymalne; powyżej 100 ng/ml – potencjalnie toksyczne.
Podsumowanie
Witamina D3 jest niezbędna dla zdrowia kości, układu odpornościowego i prawidłowej gospodarki wapniowo-fosforanowej. Jej niedobory są powszechne wśród Polaków, zwłaszcza po 40. roku życia. Warto rozważyć badanie poziomu 25(OH)D i suplementację zgodną z rekomendacjami GIS.
Artykuł oparty na zatwierdzonych oświadczeniach EFSA (432/2012), rekomendacjach GIS i wytycznych NIZP-PZH. Nie stanowi porady medycznej.
